سلام.

عصارخانه کهن مهم در قسمت جنوب غربی شهر مهم واقع شده است.

برای اولین بار تور عصارخانه کهن کهک‌را برکزار کردیم.وقصد دارم برای شما عزیزان قسمت های مختلف عصار خانه را توضیح کامل بدهم

عصارخانه کهن کهک  مربوط به دوران صفوی است و در کنار خانه ملاصدرا فیلسوف دوران صفویه واقع شده است.

اما چرا این عصار خانه در این نقطه احداث‌شده است.اولین مجهول این عصار خانه است.

منطقه کهک دارای مزارع گوناگون کشاورزی و باغی متنوع است.ادویه جات ؛انار؛گندم،جو؛محصولات باغی از جمله این محصولات است.

اما پردازش این محصولات در عصارخانه انجام می گرفته است.

اولین قسمت عصارخانه سنگ شکن بزرگ عصارخانه است.

کنده چوبی ۳ تنی که با تنظیم ارتفاع میتوانستند؛سنگ‌های بزرگ‌نمک‌را خرد کرده وبه قطعات بزرگ ویا حتی پودری تبدیل کند.

یعنی وزن کنده با ارتفاع تنظیم و با رها کردن کنده سنگ نمک کاملا خرد می گشت.

کنده را با دو طناب کلفتی و به کمک چهار پا و توسط دو قلاب به بالا می کشیدند؛

سپس آن را در کنده بلند پله ای بر اساس ارتفاع نگه می داشتند.

ان را رها می کردند.

اگر سنگ‌نمک رطوبت داشت.کوره دومین مقصد سنگ نمک خواهد بود تا خشک شود.

واگر نیاز به انبار سازی بود.به بالا طاقچه منتقل میشد.

البته در اول عصار خانه شما مکانهای دایروی می بینید.

که استفاده از اینها زمانی برای وزن کشی بوده است

ارتفاع این نیم دایره ها نشان دهنده میزان وزن تقریبی محصول است.

ان هم بر اساس تراکم 

یعنی نمک با فلفل و زرد چوبه فرق داشته است

قسمت دوم عصارخانه مهم اسیاب چوبی خاکه است

این اسیاب برای جدا کردن ناخالصی زردچوبه و با خرد کردن آن استفاده می شده است.

برای خرد کردن فلفل هم از آن استفاده می شده است

چرا که با چرخش چرخ دوار دانه های فلفل جدا می گشته است.

حالا به بخش سوم عصار خانه می رسیم. 

یعنی اسیاب کوچک برای خرد کردن گندم ویا جو و یا دانه های روغنی؛

دو نوع اسیاب در این عصارخانه وجود دارد.

اسیاب کوچک و بزرگ؛

اسیاب بزرگ برای گندم و جو و نمک؛

اسیاب کوچک برای خرد کردن دانه های کوچک مانند دانه های روغنی؛

به سنگ اسیاب تخت می رسیم .

کخ با دو‌گیره روی هم می چرخد و مرحله نهایی اسیاب کردن است.

این سنگ ۸۰۰ کیلویی توسط دو چهارپا چرخیده و با خرد شدن محصولات از کنار آن داخل کوزه ها ریخته می شده است.

قسمت سردخانه یا خنک نگه دارند؛قسمت دیگر این عصارخانه است.

که نهایت و حداکثر دمای پایین برای نگه داری محصولات وجود داشته است.

محصولات نیاز به سرمای بیشتر مانند شیره ها در این جا نگه داری می شده است.

شیره کشی قسمت دیگر عصار خانه است.

شیره انگور مهمترین تن بوده است.البته شیره های دیگر هم می توان بدست آورد.

این قسمت را با کمک کوره و‌پاکوب بدست می آورند.

پاکوب با کوبیده شدن پا وردی ان رفتن وله کردن

و‌گرمای کوره بالایی با حرارت‌ و خارج کردن شیره ان؛

روغن گیری قسمت مهم این عصارخانه است.

کاری تخصصی و بسیار طاقت فرسا

با کوبیدن با اسیاب و سپس حرارت  اب جوش روغنی مانند کرچک را استخراج می کردند.

با این عمل روغن بر سطح آب شناور می شده است.

راه دیگر روغن گیری فشار در بین اسیاب تخت است.

و اینجا میتوان فرق شیره نام و سخت را متوجه شد.

روغن کرچک و روغن سیاه دانه؛ روغن کنجد؛روغن هسته انار بخصوص محصول این عصارخانه بوده است.

قسمت های خشک کن و تر کن و بالا طاقچه از قسمت های مهم این عصارخانه است.

در تور ۱۳ دی ماه در خدمت دوستان توانستیم این قسمت ها و اجرا را به دوستان توضیح دهیم.

امیدوارم مطالب کمکی به شما دوست عزیز جهت شناسایی این عصارخانه کرده باشد.

با تشکر

دکتر رضا عسگری(فریدون)